Antik Çağ’da bilim, disiplinler arası bir bütün olarak ele alınmaktaydı. Bu anlayışın en önemli temsilcilerinden biri olan Klaudios Ptolemaios, Pisagorcuların geliştirdiği Müzik Teorisi ve Müzikal Kanunları sayılarla açıklayarak sistematik hâle getirmiştir. Pisagor’a göre evren, matematiksel oranlar üzerine kuruluydu ve müzik bu oranların işitsel bir yansımasıydı. Ptolemaios, bu düşünceyi matematiksel verilerle destekleyerek hem müzik hem de astronomi alanında kalıcı bir etki yaratmıştır Büyük İskender Döneminde Perge’nin Dönüşümü.
Apollonios ve Matematikte İlerleme
Matematik tarihinde önemli bir yere sahip olan Apollonios, Perge’de yaşamış ve çalışmalarını bu kentte sürdürmüştür. Arşimed’in hesapladığı pi sayısının (3,14) açılımını daha ileri bir düzeye taşıyarak geliştirmiştir. Apollonios’un çalışmaları, yalnızca teorik matematiğe değil, aynı zamanda astronomi ve mühendislik alanlarına da katkı sağlamıştır. Bu yönüyle Perge, Antik Çağ’da bilimsel üretimin önemli merkezlerinden biri hâline gelmiştir.
Bergama Krallığı Dönemi ve Tehditler
Selevkidler Dönemi’nin ardından Perge, Bergama Krallığı egemenliğine girmiştir. Ancak bu süreç, kent için her zaman huzurlu olmamıştır. Perge, Akdeniz korsanlarının ve Pontus’tan kopup gelen VI. Mithridates’in saldırılarına sık sık maruz kalmıştır. Bölge halkı için bu saldırılar, can ve mal güvenliği açısından ciddi bir tehdit oluşturmuştur.
Galatlar Üzerindeki Zafer ve Barış Dönemi
Bergama Kralı II. Eumenes, MÖ 190 yılında Galatları (Keltleri) yenilgiye uğratarak bölgeye geçici de olsa bir istikrar kazandırmıştır. Ardından imzalanan Apameia Barışı ile MÖ 188–133 yılları arasında Bergama Krallığı Pamfilya’da hâkim güç olmuştur. Buna rağmen korsan tehdidi tamamen ortadan kalkmamış, halk üzerindeki korku uzun yıllar devam etmiştir Private Tours Istanbul.
Roma Dönemi ve Korsanların Sonu
Bu tehdit, ancak Roma Dönemi’nde sona ermiştir. MÖ 67 yılında Roma, ünlü amiral Pompeius Magnus’u Akdeniz’e göndererek korsan yataklarını temizlemiştir. Böylece Pamfilya kentleri, uzun süredir maruz kaldıkları yağma ve saldırılardan kurtulmuş, ticaret ve günlük yaşam yeniden canlanmıştır.
Resmî Yağma ve Kültürel Kayıplar
Yağma, her zaman korsanlar tarafından yapılmamıştır. Bunun en çarpıcı örnekleri, Cicero’nun MÖ 70’li yıllara ait metinlerinde yer almaktadır. Kilikya Valisi Gaius Verres, “Her yer Roma toprağıdır” anlayışıyla Pamfilya kentlerindeki sanat eserlerini gemilerle Roma’ya taşıtmıştır. Bu eserlerin yer değiştirmesine rağmen, Antalya Müzesi bugün Perge kökenli eserleriyle hâlâ ziyaretçilerini büyülemektedir.
Modern Kazılar ve Bilimsel Emekler
1988 yılında Prof. Dr. Haluk Abbasoğlu öncülüğünde başlayan ve İstanbul ile Giessen Üniversiteleri’nin ortak çalışması olarak yürütülen kazılar, Perge’nin tarihini aydınlatmaya devam etmektedir. Günümüze kadar süren bu çalışmalar, büyük bir bilimsel emeğin ve özverinin ürünüdür.
